Wander & Wonder #13 - Điều gì trong cuộc đời mình thực sự xứng đáng với sự hiệu quả và kỷ luật của bản thân?

Chúng ta không kiệt sức vì làm sai cách. Mà vì đang làm rất đúng… cho một cuộc đời không phải của mình.

"Người ta thường nói về tầm quan trọng của việc tìm ra câu trả lời, nhưng mình nhận ra rằng, sức mạnh thực sự nằm ở việc đặt ra đúng câu hỏi.

"Wander & Wonder'"là series về chính hành trình đó: từ những ngày tháng '"wander" mông lung trong những ngã rẽ, những quyết định của sự nghiệp, cho đến khoảnh khắc '"wonder" - khoảnh khắc mình dám hỏi và bắt đầu đi tìm lời giải cho những trăn trở của riêng mình.

Chào bạn đến với post #13 trong series bài viết "Wander & Wonder" & cùng mình suy nghĩ về câu hỏi:

" Điều gì trong cuộc đời mình thực sự xứng đáng với sự hiệu quả và kỷ luật của bản thân?"- Jasmine Nguyen

Wander & Wonder #13

Một buổi chiều cuối năm 2025, mình và Hy – một cô bạn đồng nghiệp cũ ở Unilever & TikTok – ngồi trò chuyện catch up với nhau.

 Câu chuyện ban đầu rất bình thường: công việc, cuộc sống, những thay đổi trong vài năm gần đây.

Cả hai đều là phụ nữ ở ngưỡng U40s, sống giữa lòng thành phố.

 Một người đã lập gia đình, một người vẫn độc thân.

 Lối sống khác nhau, lựa chọn khác nhau.

Nhưng có một cảm giác giống nhau len lỏi trong câu chuyện: mệt.

Không phải kiểu mệt vì làm quá nhiều việc, mà là mệt vì đôi lúc không chắc những nỗ lực của mình đang dẫn đến đâu.

Có những khoảnh khắc mình vừa nghe Hy nói, vừa tự hỏi trong im lặng: Liệu chúng mình đang sống cuộc đời của mình, hay chỉ đang cố gắng sống cho đúng?

Hy gợi ý nảy ý định cùng nhau chia sẻ góc nhìn về một chủ đề chung để khép lại 2025 và bắt đầu 2026. Khi đó, mình đề xuất câu hỏi: “Làm sao để chúng ta hiệu quả hơn trong năm 2026?”

Nhưng khi về nhà, mình nhận ra: chỉ riêng câu hỏi ấy thôi, mình đã ngầm chấp nhận ba giả định:

• Cuộc đời là một hệ thống cần tối ưu.

• Mình đang đi đúng hướng, chỉ là chưa đủ nhanh.

• Vấn đề nằm ở cách làm, không phải ở cái để làm.

Trong khi thực tế mình quan sát ở rất nhiều người trong độ tuổi 30–40 xung quanh, nhiều người không kiệt sức vì làm sai, mà vì làm rất đúng… cho một cuộc đời không phải của mình.

Ở cái tuổi mà chúng ta:

• đủ lớn để chịu được sự thật,

• đọc đủ sách self-help,

• nghe đủ podcast tích cực,

• thử đủ phương pháp,

mà vẫn thấy trống rỗng, có lẽ đã đến lúc chúng ta cần một câu hỏi khác.

Và Wander & Wonder #13 xoay quanh chính câu hỏi đó.

Bài viết này không có hướng dẫn, kỹ năng hay lời khuyên.

 Chỉ là những suy ngẫm mình đã đi qua trong 2025  và những lựa chọn mình sẽ tiếp tục trong 2026.

Nhìn lại bối cảnh chúng ta đang sống

Sau nhiều năm chạy theo OKRs, KPIs, khóa học hiệu suất, podcast năng suất, mình nhận ra thứ chúng ta thiếu không phải là kỹ năng, mà là sự kết nối sâu sắc với chính mình, giữa một thế giới đang ngày càng trở nên lạ lẫm.

2026 không còn là tương lai xa xôi. Nó là một thực tại nơi:

• Công nghệ (AI) đang định nghĩa lại khái niệm việc làm.

• Những khối bê tông đô thị đang nuốt dần sự kết nối người với người.

• Dopamine “rẻ tiền” đang bào mòn khả năng tập trung của chúng ta.

Để nói về hiệu quả trong bối cảnh đó, có lẽ chúng ta cần nhìn cả vĩ mô lẫn vi mô, trước khi nói đến hành động.

1️⃣ Cuộc sống đô thị & sự trống rỗng được “đóng gói”

Là một người thuộc thế hệ 8x, mình may mắn sống trong giai đoạn chuyển giao.

 Mình từng biết thế nào là chờ một chương trình TV đúng khung giờ, mùi mực thư tay, thiệp lễ, và tiếng radio rè rè trước thời internet.

Ngày đó, ít có cảm giác trống rỗng.

 Không phải vì cuộc sống dễ hơn,  mà vì thời gian được lấp đầy bằng mây trời và những cuộc trò chuyện rất đời.

Còn bây giờ, chúng ta sống trong một kỷ nguyên mà sự cô đơn được đóng gói và bán như những món đồ xa xỉ.

Phần lớn thời gian của con người hiện đại diễn ra trong nhà, giữa các khối bê tông và màn hình.

 Giữa siêu đô thị hàng triệu dân,  rất nhiều người cảm thấy mình như một ốc đảo.

Xã hội tiêu dùng cần bạn cảm thấy thiếu thốn để tiếp tục mua.

 Cần bạn cảm thấy cô đơn để tiếp tục lướt.

Cảm giác trống rỗng này không hoàn toàn là lỗi của bạn

Đó là phản ứng sinh học khi con người bị tước đoạt ánh sáng tự nhiên và sự kết nối người–người thực thụ.

=> Suy ngẫm cho 2026: Hiệu quả không phải là kiếm thêm tiền để lấp đầy căn hộ bằng những món đồ vô tri. Hiệu quả là nhận ra đâu là nhu cầu thực.

Khi bạn ngừng chạy theo ảo ảnh tiêu dùng, bạn sẽ thấy mình có thêm rất nhiều thời gian để… thở.

2️⃣ Hôn nhân, độc thân & áp lực “phải sống cho đúng”

Ở độ tuổi 30–40, áp lực không chỉ dừng lại ở công việc.

Nó len lỏi vào từng bữa cơm, từng khoảng lặng.

Đã bao giờ sau một ngày dài,  bạn ngồi đối diện nửa còn lại, cả hai im lặng và lướt điện thoại?

Không phải vì hết chuyện để nói, mà vì đã quá mệt để chạm vào nhau thêm một lần nữa.

• Với người đã lập gia đình: Chúng ta vô thức mang tư duy tối ưu hóa vào tình cảm. Con cái thành khoản đầu tư, bạn đời thành đối tác vận hành, và mâu thuẫn nảy sinh khi “lợi nhuận cảm xúc” không như kỳ vọng.

• Với người độc thân: Sự tự do đôi khi biến thành gánh nặng phải chứng minh. Phải hiệu quả hơn, thành công hơn, hưởng thụ hơn để khẳng định lựa chọn của mình là đúng.

=> Suy ngẫm cho 2026: Hiệu quả trong hôn nhân không phải là ép nhau hoàn hảo. Đôi khi, hiệu quả chỉ là đặt điện thoại xuống, rót cho nhau một ly nước ấm, và hiện diện thật sự sau một ngày dài.

Chọn ở bên nhau, chọn cùng nuôi dạy một đứa trẻ, là một hành động phản kháng đầy nhân văn giữa một thế giới ngày càng khô khốc.

3️⃣ Công việc, AI & bản sắc cá nhân

Một người bạn trẻ từng hỏi mình: “Nếu không có corporate title, thì em là ai?”

Câu hỏi ấy khiến mình nhận ra: rất nhiều người đang dồn gần như toàn bộ bản sắc cho công việc, mà quên mất rằng cuộc sống lớn hơn rất nhiều so với một chức danh.

AI có thể thay thế nhiều tác vụ, nhưng nó chỉ thay thế cơ bắp của trí tuệ, không thay thế được:

• khả năng cảm nhận,

• sự thấu cảm,

• và chiều sâu của con người.

=> Suy ngẫm cho 2026: AI chỉ đang thay thế cơ bắp của trí tuệ. Sự hiệu quả thực sự năm 2026 nằm ở khả năng "flow" (dòng chảy) và sự thấu cảm. Đừng cố chạy nhanh hơn máy, hãy học cách là người hơn máy.

Một thuật toán có thể phân tích dữ liệu, nhưng nó không thể cảm nhận được niềm vui của một khách hàng khi được thấu hiểu sâu sắc.

4️⃣ Kỷ luật, tập trung & sự tĩnh lặng bên trong

Khả năng tập trung của con người đang bị bào mòn từng ngày.

 Mình nhận ra điều này không phải qua nghiên cứu, mà qua chính cảm giác ngồi xuống

 và không biết bắt đầu từ đâu.

Và mình hiểu ra một điều: kỷ luật không phải là trừng phạt.

Kỷ luật là khi bạn yêu bản thân đủ nhiều để nói “không” với những điều làm tiêu hao năng lượng dài hạn.

Mỗi lần nói “không” với thế giới, là một lần chấp nhận bị chậm, bị bỏ lỡ, và đôi khi bị hiểu lầm.

Nhưng ở độ tuổi này, sự tĩnh lặng bên trong xứng đáng được ưu tiên.

🌱 Những lựa chọn mình đã và sẽ tiếp tục

Không có cuộc cách mạng lớn.

 Chỉ là những thay đổi rất nhỏ — đủ để cơ thể và tâm trí có chỗ thở.

Không phải để trở nên xuất sắc hơn. Mà để bảo vệ sự tự do và bình yên bên trong.

🌿Chăm sóc sự tĩnh lặng bên trong:

• Tập dừng & thở:

Huberman có 1 khái niệm rất hay về tiếng thở sinh lý (The Physiological sigh): Hít vào thật sâu bằng mũi, thêm một hơi hít ngắn nữa, rồi thở ra thật chậm bằng miệng. Chỉ cần 1-3 lần, hệ thần kinh sẽ tự động hạ nhiệt. Khi bạn nắm bắt được suy nghĩ cũng là lúc khởi đầu bạn học cách kiểm soát được chúng.

• 30 phút không internet:

Nhà mình từ nhiều năm nay đã có thói quen tắt điện thoại trong lúc ăn tối & trước khi đi ngủ. Đây đều là khoảng thời gian để cả gia đình trò chuyện, nghe nhau kể về một ngày của mình, hoặc đơn giản là cùng nhau im lặng trong bình yên.

🎨 Làm việc theo nhịp sống của mình:

• Làm việc theo nhịp sinh học:

Không cố làm việc 8 tiếng liên tục. Mình sẽ tập trung sâu trong 90 phút, sau đó cho phép mình hoàn toàn không làm gì trong 15 phút tiếp theo. Để làm được việc này, mình đặt chuông báo thức tại các khoảng nghỉ, thực tế có thể dao động và thay đổi nhưng ít nhất bản thân dần hình thành thói quen.

Mình cũng chuyển dần thói quen thức khuya làm việc bằng cách dậy sớm hơn vào buổi sáng. Thật sự với một người quen thức khuya từ cấp 3, thực hành việc này hết sức khó khăn với mình. Chỉ khi cơ thể mình lên tiếng bằng những phản ứng suy giảm miễn dịch theo tuổi tác, đó là lúc mình biết không còn sự lựa chọn nào khác và sự khó chịu trong thay đổi thói quen này là điều cần có để sống khỏe mạnh và hiệu quả hơn.

• Chấp nhận sự "không hoàn hảo": 

Hiệu quả thực sự là biết khi nào nên dừng lại. Một căn nhà đôi khi hơi bừa bộn một chút cũng không sao, miễn là tiếng cười vẫn hiện diện. Chấp nhận rằng không có con người toàn diện, ai cũng sẽ có ngày nắng ngày mưa để được thấu hiểu và thông cảm. Chấp nhận sự không hoàn hảo như một phần của cuộc sống thật.

🤝 Những kết nối đủ gần, đủ thật bằng việc nuôi dưỡng cộng đồng nhỏ của riêng mình:

1 nghiên cứu từ Harvard Study của Waldinger & Schulz, 2023 khẳng định rằng mối quan hệ chất lượng là chìa khóa của hạnh phúc. Với quỹ thời gian cá nhân hạn hẹp thì việc đầu tư thời gian cho 3-5 người thực sự quan trọng thay vì 1000 người bạn ảo, không có nhiều tác động tích cực và thực tế đến cuộc sống của chúng ta. Và trong cộng đồng nhỏ ấy thì người đầu tiên bạn cần có kết nối sâu sắc chính là bản thân. 2025 có lẽ là một năm mình cảm nhận rõ điều này, khi mình dành thời gian nhiều cho sự tĩnh lặng của bản thân và những kết nối vừa phải với những người bạn xung quanh, mình cảm nhận được sự tốt lên về mặt năng lượng và tinh thần.

🌿Tiêu dùng tỉnh thức:

Trước khi quẹt thẻ, hãy hỏi: "Mua món đồ này có làm mình hạnh phúc, hay nó chỉ đang làm căn nhà mình chật chội hơn?". Tiền bạc chúng ta có là 1 hình thái khác của thời gian mà chúng ta đã đánh đổi, mà thời gian vô cùng hữu hạn và quý giá. Vậy nên sự cân nhắc kỹ trong tiêu dùng là điều tối cần thiết. Sẽ luôn có 1 giải pháp hiệu quả và tối ưu về mặt tiền bạc cho mọi vấn đề trong cuộc sống, chỉ là sẽ cần chúng ta nỗ lực trong việc tìm kiếm và phân tích để đưa ra lựa chọn. Những bữa cơm nhà được chăm chút với thực phẩm sạch tự nuôi, tự trồng sẽ quý hơn rất nhiều những bữa ăn nhà hàng xa xỉ theo trào lưu, ăn ngủ điều độ, tập thể dục đều đặn là mỹ phẩm dưỡng da tốt nhất thay vì chi hàng trăm triệu đồng cho các thẩm mỹ viện và thời gian chất lượng bên cạnh những người thân yêu sẽ giá trị hơn bất kỳ những trò giải trí thời thượng nào.

Một lời hứa rất nhỏ cho 2026

Thế giới có thể vẫn ồn ào,

 vẫn hối thúc chúng ta nhanh hơn, tốt hơn, nhiều hơn.

Nhưng có lẽ,  sự hiệu quả thực sự không nằm ở việc bạn chạy nhanh đến đâu,

 mà ở việc bạn còn đủ tĩnh để cảm nhận một buổi sáng bắt đầu chậm rãi.

Vì vậy, nếu có một lời hứa cho năm 2026, mình chọn một lời hứa rất nhỏ:

Tôi sẽ kỷ luật —  không phải để trở nên xuất sắc hơn,  mà để bảo vệ sự tự do và bình yên bên trong mình.

Còn bạn thì sao? Điều gì trong cuộc đời bạn thực sự xứng đáng với sự kỷ luật và hiệu quả của bản thân bạn nhất?

Jasmine Nguyen